انواع روش‌های کلرسنجی (Chlorine Measurement Methods)

کلرسنجی فرآیندی است که برای اندازه‌گیری میزان کلر موجود در آب انجام می‌شود. کلر به عنوان یک ضدعفونی‌کننده رایج در تصفیه آب آشامیدنی، استخرها و فاضلاب استفاده می‌شود. روش‌های کلرسنجی به دو دسته کلی روش‌های شیمیایی و الکتروشیمیایی تقسیم می‌شوند.

 

1. روش‌های شیمیایی کلرسنجی

این روش‌ها بر اساس واکنش‌های شیمیایی بین کلر و معرف‌های خاص انجام می‌شوند.

الف) روش دی‌پی‌دی (DPD – N,N-diethyl-p-phenylenediamine)

رایج‌ترین روش برای اندازه‌گیری کلر آزاد و کلر کل
✔ نحوه کار:

معرف دی‌پی‌دی به نمونه آب اضافه می‌شود.

در حضور کلر، محلول به رنگ صورتی تغییر می‌کند.

شدت رنگ با کلر موجود متناسب است و با چشم یا فتومتر سنجیده می‌شود.

✔ مزایا: دقت بالا

قابلیت اندازه‌گیری کلر آزاد و کلر کل
✔ معایب:

نیاز به معرف‌های شیمیایی

 

ب) روش یدید پتاسیم و تیوسولفات

مناسب برای اندازه‌گیری کلر کل در آب
✔ نحوه کار: یدید پتاسیم با کلر واکنش داده و ید آزاد می‌کند.

ید آزاد با تیوسولفات سدیم تیتر می‌شود تا مقدار کلر مشخص شود.

✔ مزایا: دقت مناسب برای اندازه‌گیری کلر کل
✔ معایب: زمان‌بر و نیازمند مهارت آزمایشگاهی

 ج) روش اورتو-تولیدین (OTO – Orthotolidine)

✔ نحوه کار: با افزودن معرف اورتو-تولیدین، آب دارای کلر به رنگ زرد تبدیل می‌شود. شدت رنگ نشان‌دهنده میزان کلر است.

✔ مزایا: ساده و ارزان
✔ معایب: دقت پایین‌تر نسبت به روش DPD

سمیت بالای معرف اورتو-تولیدین

2. روش‌های الکتروشیمیایی کلرسنجی

این روش‌ها با استفاده از سنسورهای خاص، غلظت کلر را اندازه‌گیری می‌کنند.

الف) روش کلرسنجی آمپرومتری (Amperometric Chlorine Measurement)

✔ نحوه کار:

دو الکترود درون نمونه قرار داده شده و ولتاژ اعمال می‌شود.

جریان الکتریکی تولیدشده با غلظت کلر متناسب است.

✔ مزایا: اندازه‌گیری لحظه‌ای و دقیق
✔ معایب: گران و نیاز به کالیبراسیون مداوم

 ب) روش فتومتری (Photometric Chlorine Measurement)

✔ نحوه کار: از یک منبع نور و آشکارساز برای اندازه‌گیری میزان جذب نوری در محلول رنگی‌شده (مثلاً با DPD) استفاده می‌شود.

✔ مزایا: دقت بالا
✔ معایب: نیازمند تجهیزات خاص

 

3. روش‌های پیشرفته و دیجیتالی

امروزه دستگاه‌های کلرسنج دیجیتالی و آنلاین به‌صورت مداوم مقدار کلر آب را اندازه‌گیری و در سیستم‌های تصفیه آب استفاده می‌شوند.

✔ مزایا: اندازه‌گیری خودکار و بدون نیاز به کاربر

قابلیت اتصال به سیستم‌های هوشمند تصفیه آب

✔ معایب: هزینه بالا

 جمع‌بندی و انتخاب روش مناسب

برای استخرها و تصفیه آب خانگی، روش DPD مناسب است، درحالی‌که برای کنترل صنعتی و آنلاین، روش‌های الکتروشیمیایی و دیجیتالی توصیه می‌شوند.